Eşlik Edebilen Bozukluklar, Durumlar

Zeka Geriliği

Otizmin şiddeti ve düzeyi, zeka düzeyi, çocuğun konuşma yeterliliği ve zihinsel yetilerindeki bilişsel esneklikle; öğrenme potansiyeliyle ve genelleyebilme becerisi ile ilgilidir. Otizmli bireylerin %70’ inde zeka geriliği de görülmekte, %50’sinde ise zeka düzeyinin 50’nin altında olduğu belirtilmektedir.

Dikkat Eksikliği/ Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu

Otizmli bireylerin çoğunluğunda dürtüsellik, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu da görülmektedir. Otizmdeki başlıca sorunlardan birinin dikkatle ilgili olduğu düşünülmekte, dolayısıyla otizmin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu ile az da olsa bir bağlantısı olduğu düşünülmektedir. Otizmde özellikle ortak dikkattin yokluğu grup içi ve sınıf içi çalışmalarında oldukça zorlanmalarına neden olmaktadır.

Epilepsi

Otizmli bireylerde epilepsi görülme oranı %4 ile %32 arasındadır. Ciddi EEG anomalileri sık olup, uykuda, değişik zamanlarda ya da daha sık yapılmış kayıtlarında bozukluğa rastlama oranı %80 olarak bildirilmiştir.

Fragile X Sendromu

Genellikle zeka geriliğinin de bulunduğu genetik bir bozukluktur. yaygın gelişimsel bozukluğa sahip çocukların yüzde bir ile yüzde üçü arasında görülmektedir.

Tüberoz Skleroz

Zihinsel yetersizlik, nöbetler, deri lezyonları (hasarları) ve kafa içinde nodüller gibi geniş klinik durumların görüldüğü, ender rastlanan bir sendromdur.

Fenilketonuri

Proteinli gıdalarda bulunan fenilalanin isimli bir maddeyi metobolize edilemez ve buna bağlı olarak kanda ve diğer vücut sıvılarında artmış olan bu madde ve onun atıkları çocuğun gelişmekte olan beynine zarar verir. Farkedilmediği ve müdahele edilmediği takdirde çocuğun ileri derecede zeka gerisi olmasına ve sinir sistemini ilgilendiren daha bir çok belirtinin ortaya çıkmasına neden olur. Fenilketonuri tedavi edilmezse yaygın gelişimsel bozukluk ile ilişki gösterebilir.

Efektif Mutizm

Efektif mutizm çocuğun yaşına uygun ve normal bir dil gelişimi olmasına karşın çeşitli ortamlarda konuşmayı reddetmesi durumudur. Otizmle karşılaştırıldığında normal dil gelişimi olduğu halde çocuğun seçkili ortamlara ya da durumlara göre konuşmayı reddetmesi, yineleyici davranışların olmaması ve sosyal iletişimin otizmde gözlenen oranda bozulmamasıdır.

Öğrenme Sorunları

Otizmli çocuklar öğrenme sorunları sergilerler ve tipik olarak bir alanda gelişip başka bir alanda gerilik gösterebilirler. Otizmi olan çocuk bazı alanlarda, örneğin hafıza gücü ve müzikal yeti gerektiren alanlarda çok başarılı olabilirken, okuma, bisiklete binme gibi başka alanlarda başarısız olabilir. Öğrendiklerini uygulamak ve genellemek için sürekli yönergeye gereksinim duyarlar. Motor yanıtları başlatmada gecikme olabilir. Bazı otizmli çocuklarda hiperleksi(formal bir eğitim almadan 5 yaşından önce okumayı öğrenen ayrıca dilde ve sosyal ilişkilerinde güçlük yaşayan) bulunur. Otizmli çocukların %10-20′sinin hiperleksik olduğu bilinir. Bu çocuklar çok küçük yaşta, örneğin 2-3 yaşlarında kendi kendilerine okumayı öğrenirler ancak okuduklarından anlam çıkaramazlar.

Tikler

Tiklerin bazen “stereotipi” adı verilen tekrarlayıcı hareketlerden aynlması zor olabilirr.Tikler genellikle yüzde olur. Bazen de omuz silkme hareketi olarak görülebilir. Burun veya boğazını temizliyormuş gibi sesler çıkarabilirler. Tikler bazen kullanılan bazı ilaçların yan etkisi olarak da açığa çıkabilir.

Takıntılar

Otizmli çocuklarda da nesneleri bir düzene dizme, farklı renk ve şekildeki cisimleri gruplama, çeşitli anlamsız düşünceleri zihninden atamama gibi çeşitli saplantılar görülmektedir. Bunun yanı sıra, bazı nesnelere aşın bağlanma davranışı da otizmli çocuklarda göze çarpmaktadır. Bazen, aynı konuya ya da bir ayrıntıya takılırlar ve saatlerce bu konu hakkında konuşmak isteyebilirler. Sokak levhaları, radyo frekansları, doğum tarihleri, akrabalık ilişkileri, araba plakaları, alfabe, sayılar, köprüler gibi birçok şey konu olabilir.

Korkular

Özel, uygunsuz korkuları olabilir. Bazen son derece tehlikeli bir durumda korkusuzca davranırken, çoğu kez de tamamen zararsız bir durumda aşın korku ve panik haline girebilirler. Bu durumun bazen geçmişe yaşanan bir olayla ilişkili olduğu görülür. Çocuk geçmiş olayın bir görüntüsünü ve bir anını duyguyla birlikte tekrar yaşar, yeni durumun o olayla ilgisiz olduğunu fark etmez. Zaman zaman bazı otizmli çocuklar duyusal duyarlılıklar nedeniyle korkular yaşayabilirler.

Psikiyatrik Bozukluklar

Otizm başka ruh hastalıklarına yatkınlık sağlar. Yani otizmde eskiden bilinenlerin aksine başka psikiyatrik hastalıklara yakalanma olasılığı sıktır. Depresyon, mani, obsesif-kompulsif nevroz, panik bozukluk görülebilir. Bu sorunlar ergenlik çağı ile birlikte daha da belirginleşebilmektedir.

Yeme Sorunları

Katı ya da yumuşak yiyecekleri reddedebilirler, çiğnemeyebilir, çok seçici yiyebilirler, nadiren aşırı yiyebilirler. Yararlı besinlere tutkun olmaları beklenmez. Buna karşın çerez, cips gibi yiyecekleri çok sevebilirler. Pica adı verilen, yiyecek dışı maddeleri yeme görülebilir.
Otizmin temel bir özelliği olan yeniye direnç gösterme yiyecekler için de geçerlidir ve yediklerini çeşitlendirmek uzun zaman alacaktır. Tat konusundaki hassasiyetleri o kadar yoğundur ki içtikleri suya veya yedikleri gıdaya karıştırılacak en küçük bir maddeyi bile fark ederek yemekten ve içmekten vazgeçebilirler.

Uyku Bozuklukları

Uyku karmaşık, beyin işlevi ve psikoloji ile ilgili yaşamsal bir durumdur. Uyku, çocuğun biyolojik ve psikolojik gelişiminde oldukça önemli bir yere sahiptir. Çocuğun yaşına göre uyku ihtiyacı değişmektedir ancak özellikle okul öncesi çocuklarda uykunun önemi çok daha fazladır. 3-5 yaşında bir çocuğun günlük uyku ihtiyacı 13-14 saat iken, 6-8 yaşındaki bir çocuğun uyku ihtiyacı 10-12 saattir.
Çocuk için düzenli uyku alışkanlığı önemlidir. Anne babanın kararlı ve tutarlı bir tutum sergilemesi de uyku alışkanlığın kazanılmasına yardımcı olacaktır.
Otizmli çocuklar diğerlerine göre daha fazla kaygı durumu yaşarlar. Bu durum çocuğun uyku düzenini bozabilr. Sıkıntılı düşler, gece terörü, uyurgezerlik gibi uyku bozuklukları görülebilir ve bu durum davranış problemlerine neden olabilir.

Motivasyon ve Dikkat Problemleri

Otizmli çocuklarda motivasyon problemleri sıklıkla görülür. Bu çocukların öğrenmeye motive olma ile ilgili problemleri akademik ve sosyal yetersizliklerden kaynaklanmaktadır. Otizmli çocuklarda, motivasyon problemlerinin yanı sıra dikkat ile ilgili problemler de vardır. Özellikle kendini uyarıcı davranışlara yöneldiklerinde, dikkatlerini bir noktada toplamaları oldukça güç olmaktadır. Dikkat sürelerinin yetersizliği ve dikkat dağınıklığı, yetersiz motivasyon ile yakından ilişkilidir. Dikkat problemi olan çocuklar, küçük bir detayı fark edebilirken, bütünü kavramakta zorlanabilirler. Bu çocukların dikkati aşırı seçicidir. Aşın seçiciliğin diğer bir örneğini ip uçlarının kullanımında yaşanan zorluklarda görürüz. Bu çocuklar karşılarındaki kişinin ifade etmek istedikleri görsel ve işitsel ip uçlarını anlamakta güçlük çekebilirler. Kişilerin yüz ifadelerini, jest ve mimiklerini anlamakla ilgili sıklıkla güçlük yaşarlar.

Diş Gıcırdatma (Bruksizm)

Diş gıcırdatma üç-on yedi yaş arası çocukların % 15′inde görülmektedir. Diş gıcırdatmanın  psikolojik ve fiziksel bir çok sebebi olabilmektedir,  fakat bunlar arasında en öncelikli olanı strestir. Stresin arttığı dönemlerde diş gıcırdatma da şiddetlenir.Otizmli çocukların büyük bir bölümünde diş gıcırdatma bazen geçici, bazen de devam eden bir özellik gösterebilir.

Aslında her çocuk süt dişlenme döneminde, karışık dişlenme ve daimi dişlenme döneminde bir miktar dişlerini gıcırdatır. Bu diş gıcırdatmaların sonucu özellikle süt köpek dişleri ve kesici dişlerde hafif aşınmaların görülebilir. Eğer erken yaşlarda koruyucu tedaviler yapılmaz ise; henüz büyüme-gelişmesi devam eden çocuklarda hem dişlerde hem de çene ekleminde kalıcı hasarlar oluşabilir.